VAKİTLER HAKKINDA

Gözlem ve yükseklik

Aynı gökdelenin tepesindeki kişiyle yerdeki kişinin gördüğünü karşılaştıralım.

GÖZLEM VE HESAP

Önce gökyüzüne bakalım

Vakitler, gökyüzünde görülen belirtilere göre belirlenir. İmsakta, doğu ufku boyunca yatay olarak belirmeye başlayan sabah aydınlığı takip edilir. Güneş’in kendisi henüz görünmez. Akşamda ise Güneş’in batışı takip edilir. Takvim bu belirtilerin oluşacağı saati hesaplar.

Gördüğümüz belirti ve hesap · Türkiye Takvimi (yeni sekmede açılır)
GÖKDELEN ÖRNEĞİ

İki kişi, aynı gökdelen, aynı an

Biri yerde, diğeri gökdelenin en üst kattaki açık terasında olsun. İkisi de aynı anda, önlerinde engel olmayan deniz ufkuna baksın.

İki kişinin gördüğü görüntü aynı ana ait.
Kıyıdaki yüksek bir gökdelenin gerçek fotoğrafı. Üst katlardaki ve zemin seviyesindeki iki gözlemci, insan çizimleriyle temsili olarak işaretlenmiş.
BTepedeki kişi
AYerdeki kişi
Gerçek fotoğraf · One World Trade CenterFotoğraf: Matthew Bellemare (yeni sekmede açılır) · CC BY-SA 2.0 (yeni sekmede açılır)İnsan çizimleri temsilîdir. İşaretli görünüm de aynı lisansla sunulur.
B · Tepedeki kişiGüneş’i görüyorum.
B · Tepedeki kişi: Güneş görünüyorYüksekten bakıldığında açık ufuk daha aşağıda görünür. İki panel aynı anı gösterir. Güneş görünen ufkun üzerinde kalır. Çizim metre veya dakika ölçeğinde değildir.Ufuk daha aşağıdaGüneş hâlâ ufkun üzerinde
A · Yerdeki kişiGüneş’i artık göremiyorum.
A · Yerdeki kişi: Güneş görünmüyorYerdeki kişinin açık ufku. İki panel aynı anı gösterir. Kesik çizgili daire görünmeyen Güneş’in yerini anlatır. Çizim metre veya dakika ölçeğinde değildir.Yerden görülen ufukKesik daire: görünmeyen Güneş
Yerdeki göremiyor; tepedeki hâlâ görüyor.

Yerdeki kişi için Güneş batmış. Üst kattaki kişinin gördüğü ufuk daha aşağıda kaldığı için Güneş onun görüşünde hâlâ ufkun üzerinde.

Neden böyle oluyor? Dünya’nın yüzeyi eğri olduğu için yükseldikçe daha uzağı görürüz. Görünen ufuk daha aşağıda kalır; Güneş’in bu ufkun altına inmesi daha sonra olur.

Fotoğraf yükseklik farkını gözünüzde canlandırmak içindir. Yanındaki görüş çizimleri temsilîdir; belirli bir bina yüksekliğini veya sabit dakika farkını göstermez.

Yüksekteki kişi doğuşu Daha erken görür
Yüksekteki kişi batışıDaha geç görür

Aralarında birkaç dakika fark olabilir

Bu iki kişi Güneş’in doğuşunu veya batışını farklı dakikalarda görebilir. Fark her yerde aynı değildir; yere, güne, yüksekliğe, hava koşullarına ve görünen ufka bağlıdır.

Bir bina görüşü kapatabilir: Güneş’in binanın arkasına geçmesi, ufkun altına inmesi demek değildir.